ANDRE FELLEMAN

en zijn orkest





 

Begin jaren 1930 werd Johan Zwijsen lid van het orkest André Felleman. Hij was er pianist- componist - arrangeur. Op dat ogenblik heeft Zwijsen een muziekhandel in de Lange Beeldekensstraat in Antwerpen, en de ruimte werd regelmatig gebruikt voor de repetities. De concerten van het orkest in het Grand Hotel in Antwerpen werden regelmatig uitgezonden door het toenmalige Nationaal Instituut voor de Radio-Omroep (N.I.R.) . Zo werden onder mee Zwijsens Kermesse flamande en de slow-fox Violette des prés de ether ingezonden. Of de Danse Polonaise pour piano van de componist Xaver Scharwenka (1850-1924), uitgevoerd door de toenmalige pianist van het gezelschap, Zwijsen.
In het begin van de jaren 1930 was het ‘Mixed Orchestra’ van André Felleman als volgt samengesteld :

Pianiste – Compositeur – Arrangeur

J.A.Zwijsen
Violon Nic.Lahaye
Violon Arth.Maebe
Violon - Accordéon - Compositeur Jean Douliez
Guitare - Violoncelle - Sax, Ténor A. Horemans
Basse - Souzaphone L. Akkermans
Trompette F. Gooremans
Trombonne John Schram
Flûte - 3e Sax, Alto L. Gebruers
1er Sax, Alto - Harmonium- Scatsinger Jules Lewis
Jazz-Drummer - Chanteur - Timbales Carlo Frank

 


Zie ook artikel over André Felleman op de website van het  Studiecentrum Vlaamse Muziek

 

André Felleman

(Borgerhout 1902 – Auschwitz 1943)

 



 

André Felleman was tijdens het interbellum jarenlang actief in het Antwerpse als zeer begaafd cellist en orkestleider. Zijn ouders en grootouders van Nederlandse nationaliteit waren werkzaam als diamantairs en verhuisden in 1897 van Amsterdam naar Borgerhout. Daar werd vier jaar na de geboorte van hun dochter Judith, op 4 maart 1902 André Felleman geboren. Zijn officiële naam is Adriaan Philippe. Bij het begin van de Eerste Wereldoorlog vluchtte dit Nederlandse gezin zoals veel andere Belgen, tijdelijk naar Nederland. Later studeerde hij aan het Antwerpse Conservatorium cello bij Arnold Godenne.

Felleman werkte al in de Vlaamse Opera toen hij als 18-jarige in 1920 aangeworven werd als eerste solo-cellist van de Arnhemse orkestvereniging, toen onder de leiding van Martin Spanjaard. Felleman was hier toen al zo bekend, dat het tijdschrift van de Toonkunstenaarsvakbond er een speciaal artikel aan wijdde. Waarom laten we onze pas afgestudeerde muzikanten naar het buitenland vertrekken ? Vanaf het seizoen 1922-23 is hij echter opnieuw in Antwerpen waar hij eerste cellist wordt bij de Vlaamse Opera. Ondertussen had hij hier ook al optredens achter de rug, onder meer in de Cercle Royal Artistique in de Arenbergstraat met de pianiste Anna Nelles-Van Geffen. Op 15 april 1924 trouwt hij in Antwerpen met de pianiste Bertha Marx, met wie hij ook in kamermuziekuitvoeringen zal optreden.

In de jaren 1920 bouwt hij zijn reputatie als cellovirtuoos verder uit. Hij treedt op in Nederland en in België met artiesten als Jeanne Kennes (piano) en Hippoliet Steylaerts (viool). Vanaf november 1929 treedt hij regelmatig op in concerten met Jef Alpaerts (piano) en Walter Weyler (viool) als lid van het toen zeer bekende trio Alpaerts. Hij treedt ook op met Maurits Veremans (piano) en Jos Van der Smissen (viool) en vormt in de tweede helft van de jaren 1930 een duo voor kamermuziek met de pianiste Yvonne Van Den Berghe. In de zomermaanden treedt hij ook geregeld op als gast in het casino-kursaal te Knokke. Einde jaren 1930 verzorgt André Felleman de “thée’s en soirées” in de salons van de “Plaza” in trio met Willy Rhulman en Jean Delhez.

Ondertussen deed hij ook ervaring op als dirigent. Tijdens de wereldtentoonstelling in Antwerpen dirigeerde hij in september 1930 een symphonisch orkest ter gelegenheid van het Juwelenbal. Als orkestleider van het kamerorkest van de Socialistische Arbeiders Radio Omroep voor Vlaanderen (SAROV) verzorgde hij mee de uitzendingen. Hij dirigeerde enkele keren in de Vlaamse Opera lichter werk, zoals het ballet ‘de Notenkraker’. In 1932 begint hij zijn eigen zogenaamde ‘jazz-orkest’, tevens zijn laatste jaar als cellist in de Opera. Met dit 'mixed orchestra' verzorgt hij concerten in het Grand Hotel op de hoek van de de Keyserlei en de Frankrijklei. Vanaf 1932 tot aan de Tweede Wereldoorlog worden deze concerten regelmatig rechtstreeks door het N.I.R. uitgezonden, zowel door de Nederlandstalige als Franstalige omroep. Ook radio Hilversum en radio Luxembourg zenden nu en dan deze concerten uit. Felleman is ook actief in de Antwerpse muziekleven. Hij dirigeert en componeert voor enkele revues in de Hippodroom en treedt regelmatig op met zijn orkest voor liefdadige doeleinden. Wanneer Jan Vanderheyden, na zijn succes met zijn film De Witte, in december 1934 in cinema Majestic een feest organiseert om ‘nieuwe Vlaamse filmsterren’ te ontdekken, luistert Felleman met zijn orkest het feest op. Op het galabal van de artisten in april 1935 is het puik van de Antwerpse dirigenten voor het lichtere genre van de partij : André Felleman, Hugo Lenaerts, Rik De Backer, Gerard Horens en Hendrik Diels. En twee jaar later dirigeren Felleman en Johan Zwijsen zij aan zij de twee orkesten tijdens het carnavalbal in de Zoologie. Al die tijd blijft André Felleman ook regelmatig als solo-cellist optreden.

De carrière van deze begaafde musicus wordt abrupt afgebroken bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Zijn ouders, Abraham Felleman en Helena Cohen werden eind 1942 via het verzamelkamp Dossin in Mechelen weggevoerd naar Auschwitz. André Felleman, die met zijn gezin naar Frankrijk was gevlucht, werd daar helaas ook opgepakt.  Op 11 februari 1943 wordt zijn gezin vanuit het verzamelkamp Drancy nabij Parijs gedeporteerd naar het vernietigingskamp Auschwitz. Hij stond genoteerd als 'cultivateur', is 40 jaar oud en zijn vrouw Bertha is slechts enkele jaren ouder wanneer ze door de Nazi’s worden vermoord. Ook het leven van zijn twee zonen, Philippe-Marc Felleman, net 17 geworden, en Jacques Felleman, nog geen 14 jaar oud, wordt hiermee vroegtijdig afgebroken. 

 

 
   

Opmerkingen en aanvullingen worden in dankbaarheid aanvaard via contactadres onderaan de startpagina

© Erik Zwysen, 31 januari 2011
laatste aanpassing 22 maart 2016